Part 4: How I Found Freedom in an Unfree World – Harry Browne Polish translation

3

PUŁAPKI: INTELEKTUALNA I EMOCJONALNA

ZOSTANIE WOLNYM wymaga dobrze przemyślanego planu działania. Nie uda ci się jeśli będziesz polegać na okazjonalnych przeczuciach. Aby być wolnym musisz wiedzieć co robić i dlaczego. W innym wypadku drobne niepowodzenia spowodują żę zrezygnujesz ze swoich planów i poddasz się.

Dwie pułapki opisane w tym rozdziale dotyczą właśnie co oraz dlaczego odnośnie twoich działań. Kiedy wpadłeś w Pułapkę Emocjonalną nie wiesz (w żadnym wymiarze długoterminowym) co robisz. A gdy jesteś w Pułapce Intelektualnej kwestia dlaczego jest nieobecna.

PIERWSZA PUŁAPKA

Pułapka Intelektualna polega na przeświadczeniu że twoje emocje powinny zgadzać się z góry nałożonym standardem. To oczywiście jest odmianą Pułapki Tożsamości ponieważ jest to próba zrobienia z siebie kogoś kim nie jesteś.

Jesteś w Pułapce Intelektualnej kiedy starasz się zaprzeczyć swoim złym uczuciom takim jak nienawiść, strach, zazdrość czy wina. Lub gdy powstrzymujesz łzy bo “chłopaki nie płaczą.”

Jesteś w pułapce również kiedy zaprzeczasz dobrym uczuciom takim jak zauroczenie kimś “poniżej twojego poziomu” albo czerpaniu radości z rzeczy które są uznawane za niepożądane lub gdy starasz się być zadowolonym z czegoś co nie czyni cię takim.

Znajdujesz się w pułapce kiedy wierzysz że powinieneś być szczęśliwy tylko dlatego że robisz coś co usłyszałeś że powinno cię uszczęśliwić.

Dobrym przykładem jest biznesmen który musi sam siebie upominać że jego roczna pensja w wysokości 40 000 dolarów i własne biuro jest czymś czego zawsze pragnął. Albo kobieta która musi sobie wmawiać że musi być szczęśliwa skoro w końcu ma męża, czwórkę dzieci oraz domek na przedmieściach. Każde z nich żyje w sposób który według kogoś innego powinien dać szczęście, ale gdy tak się nie dzieje następuje próba zmuszenia się do odczucia właściwej emocji.

Pułapka Intelektualna to próba zmuszenia swoich emocji w taki sposób żeby odpowiadały one zgodnie z intelektualnie przyjętymi standardami.

Emocja to mimowolna odpowiedź na to co się dzieje. Nie jest celowa, nie możesz rozkazać sobie czegoś poczuć. Kiedy jednak się pojawia twoje ciało reaguje np. poprzez uczucie gorąca przy karku, skręt żołądka albo wstrzymanie oddechu. Zazwyczaj też pojawia się chęć wyrażenia siebie na zewnątrz poprzez śmiech, łzy, rozmowę, uderzenie lub przytulenie kogoś.

To są emocje lub uczucia (obydwu słów używać będę zamiennie) – mimowolne reakcje na to co się dzieje. Dwoma podstawowymi emocjami są szczęście i nieszczęście czyli uczucia psychicznego zadowolenia i dyskomfortu.

Inne emocje to odmiany tych dwóch. Pozytywne to np. miłość, tkliwość, zadowolenie z siebie, duma, oczekiwanie przyjemności lub jakakolwiek forma uczucia która sprawia że jesteśmy szczęśliwi. Negatywne emocje to np. strach, nienawiść, rozczarowanie, żal, zazdrość, wina lub jakakolwiek forma psychicznego dyskomfortu.

Szczęście to obiekt twoich działań, konsekwencja której szukasz poprzez czyny. Pamiętaj jednak że szczęście to emocja. Nie możesz go osiągnąć na życzenie. Odczuwasz je jako mimowolną odpowiedź na warunki twojego życia w danej chwili.

Twoja emocjonalna natura (jak prawie wszystko w twoim kontekście) jest unikalna. To co czyni jedną osobę szczęśliwą może być interesujące, ciekawe, nawet fascynujące do poznania ale nie mówi ci co czyni ciebie szczęśliwym.

Nie odnajdziesz szczęścia wmawiając sobie że “jesteś szczęśliwy.” Nie odnajdziesz go też robiąc to co inni uważają za przynoszące szczęście. Tak samo nie znajdziesz go wmawiając sobie że “dobry” człowiek lub “moralna” kobieta czy “racjonalna” osoba będzie zadowolona robiąc konkretne rzeczy.

Żeby znaleźć szczęście musisz zdać sobie sprawę jak twoja unikalna natura emocjonalna reaguje na rzeczy. Musisz obserwować i traktować poważnie swoje własne emocjonalne reakcje. Bo jeśli próbujesz upchać swoje emocje do z góry narzuconego standardu tracisz kontakt z samym sobą i szansę na zobaczenie swojej najważniejszej części – tej która może uczynić cię szczęśliwym.

Jeśli tak robisz to nic dziwnego że robienie “właściwych” rzeczy nie przynosi ci zbyt wiele radości. Życie stanie się szare, nudne i pozbawione smaku jeśli zaprzeczać będziesz emocjom które mówią ci co dokładnie jest dla ciebie radosne i ekscytujące.

To nie oznacza że musisz być niewolnikiem swoich emocji. Możesz wpakować się w tarapaty reagując bez zastanowienia zgodnie ze swoimi uczuciami. Rozpoznanie uczucia nie ciągnie za sobą konieczności odegrania go bezmyślnie. Istnieją alternatywy na zaspokojenie swoich emocji bez robienia kłopotów. Jeśli jednak odmawiasz rozpoznania emocji działasz na własną niekorzyść. Zaprzeczasz swojemu jestestwu.

NEGATYWNE EMOCJE

Negatywne emocje działają jak sygnały które mówią ci że istnieje jakaś nieprzyjemna część twojego życia która domaga się uwagi.

Na przykład jeśli jesteś o kogoś zazdrosny to może oznaczać że nie jesteś pewien czy związek w którym jesteście jest dla ciebie właściwy i obawiasz się łatwej straty towarzystwa. Jeśli nienawidzisz to może oznaczać że doprowadziłeś się do sytuacji w której jesteś zależny od osoby której potrzeby są w konflikcie z twoimi i ta osoba korzysta ze swojej przewagi żeby cię zranić. Jeśli jesteś przestraszony to pewnie dlatego że wpakowałeś się w sytuację która cię przerasta.

Odrzucić te emocje to pozostawić problem nierozwiązanym i tylko przesuniętym w czasie do ponownego wystąpienia. Nie możesz zamknąć oczu i poczekać aż negatywne emocje znikną, ale jeśli je rozpoznasz możesz podjąć kroki żeby je wyeliminować.

Przyjęcie do wiadomości swojego dyskomfortu nie zmusza cię do podejmowania działań które niosą się z tym uczuciem. To co zrobisz w danej sytuacji jest osobną kwestią – zazwyczaj znaleźć można kilka alternatyw.

Zazdrość nie oznacza że musisz ograniczać zajęcia swojego kochanka. Nienawiść nie musi oznaczać ataku. Strach nie wymaga ucieczki (nawet jeśli czasami jest to najlepszy pomysł).

Innym sposobem na odrzucanie emocji jest przekonywanie siebie że nie będziesz przestraszony w danej sytuacji. Drążysz głębiej “wiedząc” że powinieneś dać sobie radę i stwarzasz więcej problemów. Twój umysł jest zaćmiony strachem którego miałeś nie odczuwać i nie możesz sobie skutecznie poradzić z sytuacją.

Nie możesz być kimś kim nie jesteś. Nie wmawiaj sobie że możesz zrobić coś co z twojego doświadczenia jest dla ciebie niemożliwe. Najpierw będziesz musiał podnieść swoje umiejętności radzenia sobie z takimi sytuacjami a to wymaga więcej niż tylko fałszywej pewności siebie.

Nie staraj się chłodno rozmawiać z osobą której obecność doprowadza cię zawsze do furii. Zdaj sobie sprawę ze swojej reakcji i znajdź sposób na radzenie sobie z tą osobą który nie wymaga konfrontacji. A jeszcze lepiej zorganizuj sprawy tak żebyć nie musiał mieć z nią w ogóle do czynienia.

Takie podejście ma zastosowanie szczególnie do krytycznych spraw gdzie możesz stracić bardzo dużo jeśli wpakujesz się w coś czego nie jesteś w stanie ogarnąć. Nie próbuj konfrontacji ze swoim szefem jeśli zawsze dostajesz nerwicy kiedy wchodzisz do jego gabinetu.

W drobniejszych kwestiach możesz pozwolić sobie na ducha przygody. Użyj łatwiejszych przypadków żeby sprawdzić i powiększyć swoje możliwości, oczywiście tak długo jak zdajesz sobie sprawę i akceptujesz ryzyko.

POZYTYWNE EMOCJE

Odrzucanie pozytywnych emocji jest tak samo szkodliwe. Część rzeczy która sprawia ci radość może być źle widziana przez twoich przyjaciół lub znajomych. No to co? Twoje szczęście jest celem twoich działań więc co za różnicę ci robi że inni mają swoje przekonania na temat tego co jest “właściwe”?

Jeśli bardziej lubisz disco polo od symfonii czemu temu zaprzeczać albo czuć się onieśmielonym? Jeśli wolisz oglądać TV niż czytać Szekspira to co z tego? Nie daj się zastraszyć powszechnym standardom intelektualnym – nie mają dla żadnego znaczenia w porównaniu z twoimi własnymi reakcjami.

Wiem że można łatwo przestraszyć się emocji jeśli wydaje się ona zagrażać twojemu obecnemu stylowi życia. Możesz nawet reagować emocjonalnie na reakcję emocjonalną.

Na przykład możesz martwić się kiedy czujesz pociąg do kobiety innej niż twoja żona. Możesz czuć że skoro jesteś w małżeństwie to w nim pozostaniesz więc nie chcesz żeby cokolwiek wchodziło z nim w konflikt. Jednak przyjęcie do wiadomości że czujesz coś do innej kobiety nie jest poleceniem wzięcia rozwodu albo popełnienia zdrady. To może być sygnał ostrzegający przed brakami w twoim małżeństwie – o rzeczach których ci brakuje. Zrób z niego użytek i poszukaj sposób na wypełnienie luk w kontekście swojego związku.

Przeświadczenie że zamężna osoba musi być monogamiczna w myślach jak i czynach jest kolejnym przykładem odgórnego intelektualnego standardu. Jeśli twój najlepszy przyjaciel twierdzi że nigdy nie zwraca uwagi na żadne inne kobiety to nie oznacza że jest to sposób zachowania jakiego powinieneś oczekiwać od samego siebie.

Twoje emocje mogę też pokazywać momenty kiedy czas przemyśleć swoje istniejące wartości. Może zwracają twoją uwagę na fakt że nieumyślnie oddaliłeś się od swoich najważniejszych zainteresowań.

Twoje pozytywne emocje są promykiem lepszego życia. Próbują ci powiedzieć jak możesz być szczęśliwy. Jeśli je ignorujesz, tłumisz, zaprzeczasz im to tracisz kluczowe znaczniki które mogą cię zaprowadzić do szczęścia.

Większość ludzi jest zdolna do odczuwania prawdziwych, głębokich emocji – mają potencjał na głębokie i trwałe szczęście. Niestety odwrócili się od nich próbując być kimś kim według innych powinni być. Nic dziwnego że nie mogą sobie nawet wyobrazić trwałego szczęścia.

W PUŁAPCE

Jesteś w Intelektualnej Pułapce za każdym razem gdy próbujesz ocenzurować swoje emocje tak żeby pasowały do narzuconego standardu intelektualnego niezależnie od tego jak sensownym ci się wydaje.

Znajdujesz się w pułapce kiedy wierzysz że nie powinieneś mieć pozytywnych odczuć w stosunku do osoby o której usłyszałeś że jest niedobra. Albo gdy stwierdzasz że powinieneś szanować kogoś kogo “wszyscy uważają” za wielkiego człowieka. Lub gdy wierzysz w miłość do swojej matki nawet kiedy nie ma w niej niczego za co byś ją mógł kochać.

Jesteś w pułapce kiedy nadal robisz coś z czego nie czerpiesz już radości albo jest to coś co nigdy zbyt wiele jej nie dawało lub gdy jesteś znudzony większością rzeczy którymi się zajmujesz.

Jeśli zauważysz że nie czujesz entuzjazmu do niczego może to wynikać z utraty kontaktu ze swoimi uczuciami – ze źródłem które może powiedzieć ci co przynosi radość twojemu życiu. To tam musisz szukać odpowiedzi.

Jeśli odrzucasz swoje uczucia żadna ilość inteligencji ani planowania nie zaprowadzi cię do szczęścia.

PUŁAPKA EMOCJONALNA

Pułapka Emocjonalna to wiara że jesteś w stanie podjąć ważną decyzję kiedy miotają tobą silne emocje. To odwrotność Pułapki Intelektualnej.

Nie tylko czujesz – również myślisz. Myślenie to świadoma i celowa próba spostrzeżenia tożsamości a następnie ich wykorzystania. Możesz myśleć żeby obserwować, identyfikować, tworzyć i utrzymywać warunki konieczne dla twojego szczęścia. Twoje myślenie i czyny stwarzają warunki na które reagujesz emocjonalnie.

Myślisz żeby poczuć szczęście.

Myślenie to środek – uczucie to cel.

Twoje emocje mówią ci które rzeczy czynią cię szczęśliwym i nieszczęśliwym. Jednak w momentach kiedy odczuwasz silne emocje jak nienawiść, zauroczenie, gniew czy ekscytację twoje myślenie jest zazwyczaj zamglone. Pułapka Emocjonalna to pogląd że jesteś w takim stanie podjąć ważne decyzje. To jest jednak czas kiedy jesteś najmniej zdolny rozpoznać wszystkie alternatywy i konsekwencje.

Na przykład jesteś w Pułapce Emocjonalnej jeśli zdecydujesz się zaproponować komuś małżeństwo z powodu nagłego zauroczenia. Lub gdy postanowisz porzucić swoją pracę gdy jesteś ogarnięty gniewem na swojego szefa lub kolegów. Albo gdy postanowisz zareagować na ekscytację seksualną w sposób o którym z doświadczenia wiesz że przyniesie ci kłopoty.

Te emocje są bardzo prawdziwe i muszą zostać za takie uznane. Nie możesz jednak wybrać najlepszej opcji kiedy jesteś pod ich wpływem. Przegapisz wiele istotnych elementów układanki.

Jeśli ktoś cię zauroczył ciesz się – czerp z tego radość. Nie próbuj jednak podjąć ważnych długoterminowych decyzji w takiej chwili uniesienia. Potrafisz sobie wyobrazić ile fatalnych małżeństw zostało zawartych w takich okolicznościach?

Jeśli jesteś rozwścieczony swoją pracą zrób sobie przerwę, zrelaksuj się i poczekaj aż twój umysł się rozjaśni. Wtedy przemyśl wszystkie zmienne. Może stwierdzisz że pora zmienić pracę jeśli powoduje ona u ciebie takie ataki gniewu. W każdym razie będzie to decyzja podjęta w sprzyjających okolicznościach kiedy miałeś pełnię władzy umysłowej więc w razie trudności łatwiej będzie ci konsekwentnie ją zrealizować.

Jeśli stwierdziłeś że pewne rodzaje seksualnych eskapad są dla ciebie kłopotliwe szanuj tą decyzję. Nie będziesz w stanie rozsądnie przemyśleć sprawy kiedy podniecenie odbiera ci dech w piersiach a żona szefa ma się właśnie “przebrać w coś wygodniejszego”. Jutro rano będziesz w stanie prześledzić wszystkie zasady i możliwe konsekwencje. Może zdecydujesz na zmianę swoich wartości, ale może stwierdzisz że jest kilka dobrych powodów dla których zachowałeś się w ten sposób.

Z doświadczenia wiem że nigdy nie jest wskazane podejmować ważną decyzję kiedy jest się pod wpływem emocji. Staram się sam siebie zaprogramować z wyprzedzeniem żeby pamiętać o tej zasadzie kiedy będzie mi najbardziej potrzebna. Kiedy jestem pod wpływem emocji (pozytywnych lub negatywnych) próbuję zachować wystarczająco trzeźwości żeby powiedzieć sobie nie decyduj teraz. Czekam z decyzją aż jestem spokojny i mogę racjonalnie myśleć.

ROZSZERZAJĄCY SIĘ KRĄG

Niestety wielu ludzi działa na podstawie swoich emocji od razu kiedy je poczują. Taka osoba nie chce poświecić czasu na rozpoznanie wszystkich ważnych czynników. Czasami cena za taką chwilową przyjemność jest kolosalna.

Kiedyś znałem kobietę która w sumie była bardzo inteligentna, ale jej słabym punktem była potrzeba działania przed przemyśleniem konsekwencji. Szybko poślubiła interesującego ją mężczyznę który jednak do niej nie pasował. Kiedy sprawy przybrały zły obrót nagle “wiedziała” że urodzenie dziecka zbliży ich do siebie.

Żyła takim przeświadczeniem na tyle długo żeby zajść w ciążę. Dziecko tylko skomplikowało sprawy dokładając do poprzednich trudności jeszcze te natury finansowej. Przeskoczę szybko kilka innych kryzysów i nieprzemyślanych decyzji aż dotrzemy do trzeciego dziecka.

Wtedy już zdała sobie sprawę że się pomyliła. Kiedy ostatecznie się rozwiodła miała trójkę dzieci, zero umiejętności zarabiania i musiała polegać na alimentach od nieodpowiedzialnego człowieka.

To popchnęło ją w stronę drugiego małżeństwa bez miłości jako “ostatecznego rozwiązania” jej finansowych problemów. Ten związek również nie wypalił ale jeszcze trudniej było z niego wyjść.

Jak mówiłem była to inteligentna kobieta. Nie potrafiła jednak zaprogramować siebie tak żeby unikać podejmowania ważnych decyzji kiedy dominowały jej emocje. Zawsze miała inne wyjścia na wyciągnięcie ręki ale nie potrafiła ich zobaczyć kiedy podejmowała decyzję. Z czasem stwierdziła że życie jest okrutne, że inni są źródłem jej problemów i że nie można od niej oczekiwać wiele gdy to ona jest tak źle traktowana. Dla niej wolność była żartem.

Dotarła do punktu w którym nie była w stanie utrzymać siebie ani swoich dzieci więc ostatecznie oddała je wszystkie pod opiekę pierwszemu mężowi. Kochała je więc zapłaciła srogą cenę za swoje lekkomyślne decyzje z przeszłości. Za każdym razem kiedy je podejmowała myślała że unika trudnej sytuacji tymczasem jednak tylko odkładała w czasie moment zapłaty.

W PUŁAPCE

Pułapka Emocjonalna opiera się na założeniu że twoje uczucia z danej chwili są wieczne. To skutkuje czynami których konsekwencje będą odczuwalne jeszcze długo po tym jak emocje opadły.

Jesteś w Pułapce Emocjonalnej kiedy obiecujesz pomoc przyjaciołom lub rodzinie w chwili uniesienia ale potem plujesz sobie w brodę. Lub gdy tracisz pieniądze które możesz stracić na giełdzie bo granie “na czuja” jest zabawne. Albo gdy kupiłeś pianino za 8000$ na którym nie umiesz grać ale sam pomysł ci się spodobał.

Natychmiastowe przyjemności mogą obrócić się w długotrwałe bóle jeśli działasz tak jakby chwilowe emocje stanowiły wszystkie informacje które są ci potrzebne do podjęcia decyzji. Ignorujesz wtedy konsekwencje łącznie z faktem że to co teraz czujesz może ulec zmianie.

Nie wpadniesz w Pułapkę Emocjonalną jeśli rozpoznasz swoje emocje, będziesz je szanował, stworzysz plany na ich zaspokojenie i zrealizujesz je pozwalając sobie na zmianę w tobie jak i w świecie.

INTELEKT I EMOCJE

Twój intelekt i twoje emocje są potrzebnymi, prawdziwymi częściami ciebie. Każda ma swoją funkcję, żadna nie może zostać porzucona jeśli chcesz otrzymać od życia to czego chcesz. Odrzucenie którejkolwiek to wpaść w jedną z pułapek.

Jesteś w Pułapce Intelektualnej jeśli pozwalasz swojemu intelektowi mówić ci co powinieneś czuć.

Jesteś w Pułapce Emocjonalnej jeśli pozwalasz swoim emocjom podejmować ważne dla ciebie decyzje.

Obydwie prowadzą do kłopotów.

Musisz wiedzieć co robisz i dlaczego. Pułapka Emocjonalna oślepia cię na co robisz ponieważ nie widzisz wyraźnie konsekwencji. Pułapka Intelektualna odcina cię z kolei od jedynego ważnego dlaczego powiązanego z twoimi działaniami – musisz zdawać sobie sprawę z tego co wiesz że przynosi ci radość żeby móc osiągnąć szczęście.

Aby osiągnąć prawdziwe, trwałe szczęście musisz rozpoznać swoją emocjonalną naturę i mądrze myśleć do przodu żeby stwarzać sytuacje które na tej podstawie wywołają uczucie szczęścia.

Wtedy gdy twoje plany przyniosły to czego chciałeś możesz zignorować swój intelekt, zrelaksować się i czuć. Będziesz mógł sobie pozwolić na spontaniczność w tym kontekście bo już usunąłeś wszelkie złe konsekwencje.

Wtedy możesz sobie pozwolić na zanurzenie się w prawdziwie pozytywnych emocjach.

A po to warto żyć.

 

Nikt nie wybawił samego siebie (ani nikogo innego) od niepożądanej emocji

poprzez obrzucanie inwektywami albo przemowę moralizatorską.

-NATHANIEL BRANDEN

Part 1: How I Found Freedom in an Unfree World – Harry Browne Polish translation

This is a polish translation I’m making for my parents since I couldn’t find any official one around – there’s a high chance none exists. To jest polskie tłumaczenie książki Harry’ego Browne’a dla moich rodziców – nie znalazłem oficjalnej wersji w naszym języku więc może ktoś jeszcze skorzysta.

Continue reading Part 1: How I Found Freedom in an Unfree World – Harry Browne Polish translation

Acquisition or merger – longterm risk?

This post is “sponsored” by May 1st information about Savaria Corporation (TSE:SIS) acquiring Span-America Medical Systems, Inc. (NASDAQ:SPAN) which happens to be in my portfolio since August 2016. Somehow I’ve managed to miss this information completely in the thick of everyday life which shows that I’m either totally ignorant or properly distanced from noise – I’ve yet to choose which one describes me better 😉

Continue reading Acquisition or merger – longterm risk?